بررسی ادراکات استعاری دانش‌آموزان دختر و پسر پایۀ چهارم دربارۀ حل مسائل ریاضی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

2 گروه ریاضی ، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

10.22099/jsli.2024.7623

چکیده

برای آگاهی از باورهای ریاضی دانش‌آموزان، استفاده از استعاره­ها می­تواند مفید واقع شود زیرا استعاره­ها، دیدگاه­ها و باورهای واقعی افراد را آشکار می­سازند. هدف پژوهش حاضر، بررسی ادارکات استعاری دانش‌آموزان پایۀ چهارم درباره حل مسائل ریاضی است که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شد. جامعه آماری، دانش‌آموزان پایۀ چهارم شهرکرد بود که براساس نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای، 184 پسر و 177 دختر انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسش‌نامه محقق‌ساخته‌ای شامل سه­ مسئلۀ انتشاریافتۀ تیمز 2019 بود که در انتهای هر مسئله­، پرسشی دررابطه‌با دیدگاه دانش‌آموزان قرار داشت. برای تجزیه­و­تحلیل داده­ها از آمارهای توصیفی و استنباطی استفاده گردید. با بررسی استعاره­های دانش‌آموزان و دلایلی که بیان کرده بودند، مقوله­های «آسان»، «لذت‌بخش»، «نیازمند تلاش و هوش بالا»، «کاربردی»، «آزاردهنده» و «دشوار» به­دست آمد. هریک از مقوله­ها، بیانگر دیدگاه­های متنوع دانش‌آموزان بودند. برای مثال، برخی از دانش‌آموزان به استعاره­هایی مانند «سفر به شمال» اشاره داشتند که در مقوله «لذت­بخش» جای گرفتند و نشان می‌دهند از حل مسائل ریاضی لذت می­برند. عده­ای نیز استعاره­هایی مانند «کوهنوردی» و «دلفین» را بیان نمودند که در مقوله «نیازمند تلاش و هوش بالا» قرار گرفتند که آشکار می­کنند، حل این مسائل به هوش و تلاش نیاز دارد. استعاره­های دیگری نیز مانند «افتادن در چاه» بیانگر باورهای منفی و ناخوشایند بودن این مسائل برای دانش‌آموزان بود که در مقوله «آزاردهنده» جای گرفتند. نتایج نشان داد که مقوله «دشوار» نسبت به سایر مقوله­ها برای هر مسئله پرتکرارتر بود. همچنین، دانش‌آموزانی که به مقوله­هایی با مفاهیم منفی اشاره داشتند، عموما در حل مسائل، عملکرد ضعیف­تری از خود نشان دادند. نتایج آزمون­ مجذورخی بیانگر عدم‌تفاوت معنی‌دار بین مقوله­های دختران و پسران بود. نتایج این پژوهش می­تواند مورد استفاده برنامه­ریزان آموزشی و معلمان ریاضی قرار گیرد. زیرا آگاهی از باورهای دانش‌آموزان، معلمان ریاضی را در جهت به­کارگیری روش­های کارآمدتر که مبتنی‌بر کاوش و تجربیات دانش‌آموزان هستند، هدایت می­نماید و همین امر موجب تقویت علاقه، انگیزه و باور به سودمند و کاربردی ­بودن حل­ مسئله ریاضی می­گردد. همچنین، به معلمان این امکان را می­دهد که برای اصلاح باورهای منفی دانش‌آموزان تلاش کنند.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Afshar, F., Kallantari Sarcheshmeh, M., & Sheikhi, F. (September 2023). The role of irrational beliefs on mathematics anxiety and academic achievement anxiety of fourth grade female students in Yazd city. The 9th Scientific Research Conference on the Development and Promotion of Educational Sciences and Psychology in Iran. Tehran, Iran. ]In Persian[     
Al-Abyadh, M. H. A., & Abdel Azeem, H. A. H. (2022). Academic achievement: Influences of university students’ self-management and perceived self-efficacy. Journal of Intelligence, 10(55), 1-18.
Alvarez, M. J. I. (2023). Relationship between mathematics beliefs and student engagement in mathematics as mediated by creative self-efficacy. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR)9(3), 93-102.
Atnafu, M., & Belachew, T. (2016). Students' beliefs about self in mathematics education: The case of grade eleven students in West Arsi zone, Ethiopia. Staff and Educational Development International20(1), 55-72.
Awofala, A. O., & Sopekan, O. S. (2020). Early-years future teachers' mathematical beliefs as determinants of performance in primary mathematics. Journal of Research and Advances in Mathematics Education5(1), 54-68.
Bahadir, E. (2016). Metaphorical perceptions of geometrical concepts by secondary school students identified as gifted and identified as non-gifted. International Online Journal of Educational Sciences8(1), 118-137.
Beik, F., Hosseinzadeh Lotfi, F., & Shahvarani, A. (2009). Investigation of students' belief about group work in mathematics problem solving. Journal of Applied Mathematics, 6(22), 35-50. ]In Persian[
Can, A. A. (2021). Ilkokul dördüncü sinif öğrencilerinin matematik problemi çözmeye ilişkin algilarinin metaforlar yoluyla analizi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştirmalari Dergisi, 7(1), 103-118.
Chan, K. K., & Reynolds, B. L. (2022). Metaphoric beliefs of students engaged in dynamic mathematics lessons. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 18(10), Em2169. ‏
Cihan, F., & Akkoç, H. (2023). Metaphorical perceptions of vocational high school students on mathematical problem solving. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi6(2), 102-117.
Ertem Akbas, E., & Cancan, M. (2020). Metaphors formed by 6th and 7th grade students regarding the difficulties they experienced in the process of learning the subject of circle. International Online Journal of Education and Teaching7(3), 1054-1075.
Gafoor, K. A., & Kurukkan, A. (2015). Why high school students feel mathematics difficult? An exploration of affective beliefs. Paper Presented at the National Seminar on Pedagogy of Teacher Education Trends and Challenges, Kerala, India.
González, G. (2013). A geometry teacher's use of a metaphor in relation to a prototypical image to help students remember a set of theorems. The Journal of Mathematical Behavior32(3), 397-414.
Hakim, A. R., Dewi, M. L., Zamrudy, W., Dewajani, H., & Ro'isatin, U. A. (2023). How student beliefs related to mathematics are influenced by students' past experiences. Technium, 43, 97-101.
Hessam, A. (2012). Beliefs in mathematics education (Do we believe them). Roshde Amouzesh Riyazi, 106, 4-10.  [In Persian]
Holsti, O. R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities. Reading. MA: Addison-Wesley.
Horzum, T., & Yildirim, G. (2016). High school students’ metaphors about geometry. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi1(40), 357-374.
Ismail, N., Abdullah, N. H. M., Osman, R., Ramli, N., & Hilmi, Z. A. G. (2021). Primary school pupils’ images of mathematics. Journal of Physics: Conference Series (Vol. 1988, No. 1, P. 012051). Iop Publishing.
Kloosterman, P. (2002). Beliefs and motivation. In G. C. Leder, E. Pehkonen, & G. Törner (Eds.), Beliefs: A hidden variable in mathematics education? (pp. 247-269). Netherland: Kluwer Academic Publishers.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement30(3), 607-610.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. Chicago and London: University of Chicago Press.
Latterell, C. M., & Wilson, J. L. (2017). Metaphors and mathematical identity: Math is like a tornado in Kansas. Journal of Humanistic Mathematics7(1), 46-61.
Lester Jr., F. (2002). Implications of research on students’ beliefs. In G. C. Leder, E. Pehkonen, & G. Törner (Eds.), Beliefs: A hidden variable in mathematics education? (pp. 342-353). Netherland: Kluwer Academic Publishers.
Markovits, Z., & Forgasz, H. (2017). “Mathematics is like a lion”: Elementary students’ beliefs about mathematics. Educational Studies in Mathematics96(1), 49-64.
Martin, M.O., von Davier, M., & Mullis, I.V. S. (2020). Methods and procedures: TIMSS 2019 Technical Report. T. P. I. S. Center. https://timssandpirls.bc.edu/timss2019/methods/pdf/TIMSS-2019-MP-TechnicalReport.pdf.
Mohammadian Khatir, A. (July 2018). Investigating students' beliefs in mathematics and its effect on their ability to solve mathematical verbal problems. The 2nd International conference on New research in Management, Economics and Development, Tehran, Iran.. ]In Persian[
Morali, S., Uğurel, I., & Koçyiğit, S. (2022). Matematik öğretmen adaylarinin matematik ve onun doğasina ilişkin metaforik algilari ve zihinsel imgeleri. Bati Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi13(1), 27-51.
Mullis, I. V. S., Martin, M. O., Foy, P., Kelly, D. L., & Fishbein, B. (2020). TIMSS 2019 international results in mathematics and science. Retrieved from Boston College, TIMSS & PIRLS International Study Center website: https://timssandpirls.bc.edu/timss2019/international-results/
Op’t Eynde, P., Corte, E. D., & Verschaffel, L. (2002). Framing students’ mathematics-related beliefs. In G. C. Leder, G. Torner, & E. Pehkonen (Eds.), Beliefs: A hidden variable in mathematics education? (pp. 13-37). Dordrecht: Springer Netherlands.
Pehkonen, E. (1995). Pupils' view of mathematics: Initial report for an international comparison project. Department of Teacher Education, Research Report 152. Helsinki: University of Helsinki.
Pokhrel, M., & Poudel, M. P. (2024). Exploring factors contributing to indifference towards learning mathematics among secondary school students in Nepal. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT)15(1), 51-60.
Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarinin öğrenci kavramina ilişkin sahip olduklari zihinsel imgeler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi7(2), 281-326.‏
Saeedzadeh, H., & Hejazi, E. (2014). Survey on the relation of self-effectiveness resources and self-effectiveness beliefs level with mathematical performance of students in Sardasht. Training and Learning Researches, 11(4), 19-32. ]In Persian[
Schinck, A. G., Neale Jr, H. W., Pugalee, D. K., & Cifarelli, V. V. (2008). Using metaphors to unpack student beliefs about mathematics. School Science and Mathematics108(7), 326-333.
Schonfeld, A. H. (1985). Students’ beliefs about mathematics and their effect on mathematical performance: A questionnaire analysis. Paper Presented in the Annual Meeting of the American Educational Research Association. Chicago.
Schoenfeld, A. H. (2016). Learning to think mathematically: Problem solving, metacognition, and sense making in mathematics (Reprint). Journal of Education196(2), 1-38.
Shabani, M. (2021). Investigating secondary students’ beliefs about mathematics (Master's thesis in Mathematics Education). Shahid Rajaee Teacher Training University. ]In Persian[
Shehni Karamzadeh, M., Hejazi, E., Khanzadeh, A., & Hejazi, B. (2010). The role of math self-efficacy, goal orientations and math anxiety on math performance of high school second graders (Majoring in Math) in Tehran. Journal of Psychological Achievements, 17(2), 187-212 .]In Persian[
Sinkie, A. M., Alemayehu, G. P., & Seyoum, Y. P. (2022). Preparatory school students’beliefs in problem solving of mathematics classes in Hulet Ejju Enesie Woreda (Doctoral dissertation). Amhara Regional State, Ethiopia 
Son, J. W., & Lee, M. Y. (2021). Exploring the relationship between preservice teachers’ conceptions of problem solving and their problem-solving performances. International Journal of Science and Mathematics Education, 19, 129-150.‏
Thurm, D., & Barzel, B. (2020). Effects of a professional development program for teaching mathematics with technology on teachers’ beliefs, self-efficacy and practices. Zentralblatt für Didaktik der Mathematik, 52(7), 1411-1422.‏
Yaftian, N., & Abbassi, F. (2024). Adaptiation of releasled forth grade mathematical problems of TIMSS 2019 with content and problems of Iranian and Japanese mathematics textbooks.  Journal of Educational Innovations, 23(2), 7-31.  ]In Persian[
Yee, S. P. (2012). Students' metaphors for mathematical problem solving (Doctoral dissertation). Kent State University.
Yee, S. P. (2017). Students’ and teachers’ conceptual metaphors for mathematical problem solving. School Science and Mathematics117(3-4), 146-157.
Yin, H., Shi, L., Tam, W. W. Y., & Lu, G. (2020). Linking university mathematics classroom environments to student achievement: The mediation of mathematics beliefs. Studies in Educational Evaluation66, 100905