بررسی رابطۀ ادراک از کلاس و درگیری تحصیلی به واسطۀ انگیزش تحصیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

10.22099/jsli.2020.5569

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطۀ ادراک دانش‌آموزان از کلاس (احساس تعلق به کلاس، حمایت معلم، همکاری، تحقیق، عدالت و جهت‌گیری تکلیف) و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان (رفتاری، شناختی و عاطفی)، با واسطه‌گری انگیزش تحصیلی در قالب مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را تمام دانش‌آموزان مقطع دوم متوسطه شهر قائمیه تشکیل می‌دادند کهدر سال تحصیلی 1395-1394 مشغول به تحصیل بودند. بدین منظور 300 دانش‌آموز (100 پسر200 دختر) دورة متوسطه دوم شهر قائمیه به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب و به پرسش­نامه‌های ادراک از بافت کلاسی فراسر و مک روبین و فیشر، درگیری تحصیلی زرنگ، و مقیاس انگیزش موقعیتی گای ، والرند و بلانچارت پاسخ دادند. پرسش­نامه‌ها از نظر خصوصیات روان‌سنجی بررسی شدند و همگی دارای روایی و پایایی مناسبی بودند. برای تحلیل داده­ها از مدلیابی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار لیزرل استفاده شد. نتایج مدل اندازه‌گیری نشان داد که متغیرهای آشکار به­خوبی متغیرهای نهان را اندازه‌گیری می‌کنند و مدل اندازه‌گیری نیز از برازش مطلوبی برخوردار است. نتایج مدل ساختاری نیز نشان داد که ادراک از کلاس درس هم به­طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم، به واسطۀ انگیزش تحصیلی، بر درگیری تحصیلی اثر دارد. شاخص‌های برازش کلی مدل نیز نشان داد که مدل مذکور از برازش مناسبی برخوردار است. به­طور خلاصه نتایج حاکی از آن بود که انگیزش می‌تواند سازوکار رابطۀ بین ادراک از کلاس و درگیری تحصیلی را روشن کند و معلمان می­توانند با بهره‌گیری از شیوه‌های آموزشی تکلیف محور، تحقیق محور، گفتگو محور، همکارانه و حمایت­کننده زمینۀ افزایش سطح انگیزه خودتعیین یا همان انگیزۀ درونی را فراهم آورند؛ در نتیجه فراگیران با افزایش انگیزش درونی درگیری تحصیلی بیشتری را نشان می‌دهند. در مجموع، با توجه به نتایج این پژوهش به معلمان توصیه می‌شود حمایت از شاگردان و آموزش عدالت­محور در کلاس را سرلوحه کار خود قرار دهند تا دانش‌آموزان با انگیزه‌تر شوند و در فعالیت‌های آموزشی و تحصیلی مشارکت بیشتری از خود نشان دهند.

کلیدواژه‌ها